Wobec zwiększającej się w postępie geometrycznym liczby informacji w naukach medycznych, przygotowanie jednego rozdziału stanowi już znaczny wysiłek. Zaletą podręczników przygotowywanych przez wielu autorów jest możliwość przekazania najświeższych wiadomości sprawdzonych praktyką kliniczną w stosunkowo krótkim czasie. Ich wadą jest różna łatwość czytania i przyswajania podawanej wiedzy, w zależności od talentu nauczycielskiego poszczególnych autorów. Zakres podawanych informacji i spójność ich przekazywania nie są jednolite i czytający niejednokrotnie jako ważne odbiera informacje  mniej istotne, ale za to zgrabniej przedstawione.

Dzieła jednego umysłu od czasów antycznych, odkryte na nowo w epoce Odrodzenia, żyją i mają wysoką wartość do dzisiaj. Dzisiaj, zabiegani, przytłoczeni narastającym szumem informacji, z podziwem patrzymy wstecz na ludzi Renesansu, których horyzonty wiedzy tak bardzo różniły się od naszego lunetowego patrzenia na świat oraz jego zdobycze duchowe i intelektualne, w których mieści się wiedza medyczna i utyskujemy, że zniknęły.

A jednak ludzie Renesansu są wśród nas. Profesor Zbigniew Rybicki jest tego przykładem. Wznowiony po 15 latach podręcznik „Intensywnej terapii dorosłych” bardziej jest nowym podręcznikiem, opracowanym na fundamentach starego, niż wznowieniem. Nie tylko uwzględnia on postęp wiedzy ostatnich lat, ale w jeszcze bardziej przyjazny dla czytającego sposób czyni ją przyswajalną.

Wydany w tym roku w Lublinie podręcznik zawiera blisko 800 stron tekstu, podzielonego na 23 rozdziały. Dzieło otwierają rozdziały, stanowiące podstawy naukowe dalszych rozważań klinicznych: rozdział o zaburzeniach płynowo-elektrolitowych i rozdział o ogólnoustrojowych następstwach działania czynników uszkadzających, fizycznych i zakaźnych. Zakażenia szpitalne, jako problem kliniczny o rosnącym gwałtownie znaczeniu, znalazły się na trzecim miejscu, na czwartym zaś, jako naturalna kontynuacja, rozdział poświęcony antybiotykoterapii. Następne cztery rozdziały wprowadzają w zagadnienia zbierania fizjologicznych danych chorych w stanach krytycznych, zabezpieczania dostępów naczyniowych, łagodzenia cierpień wynikających z urazowego charakteru intensywnej terapii oraz sposobów żywienia ciężko chorych. Kolejno przedstawione są zagadnienia krytycznych zaburzeń czynności układu krwionośnego, farmakologia środków wpływających na ten układ, leczenie krwiozastępcze w stanach naglących a następnie różne postaci wstrząsów, ciężkiej sepsy oraz niewydolności układowych. Po obrażeniach mózgu i rdzenia kręgowego przedstawia profesor Zbigniew Rybicki zatrucia, rzadkie schorzenia leczone w oddziałach intensywnej terapii, resuscytację krążeniowo-oddechową i – na zakończenie – opiekę nad dawcami narządów. W dodatku dołączonym przy końcu książki znajdują się tabele, ułatwiające ocenę stanu ciężkości chorych.

Podręcznik zawiera wiedzę współczesną i w stosunku do poprzedniego wydania uaktualnioną. Odniesienia literaturowe do poszczególnych rozdziałów dowodnie wskazują, że czytelnik otrzymuje wiedzę współczesną. Tam, gdzie – jak w spojrzeniu na patologię zmian poniedokrwiennych i pourazowych w ośrodkowym układzie nerwowym i rozumieniu patologii sekwencji zmian patologicznych i adaptacyjnych w ciężkich zakażeniach – zaczynają przebłyskiwać nowe poglądy jako nie zaakceptowane powszechnie, są one przez autora książki zostawione poznawczym instynktom osób szczególnie zainteresowanych.

Nie jest to wadą podręcznika, który prowadzi do poznawania wiedzy opartej na ugruntowanych i zaakceptowanych przez opiniotwórczą część środowiska lekarskiego dowodach.

W porównaniu z pierwszym wydaniem wznowiony, a właściwie przepracowany podręcznik, jest czytelnikowi bardziej przyjazny. Sprawiają to liczne tabele, ryciny i zdjęcia. Także numeracja stron w połowie ich wysokości sprawia, że szybciej i bez nadwyrężania kręgosłupa szyjnego odnajduje się w książce właściwe miejsce.
Podręcznik „Intensywnej terapii dorosłych”, napisany ponownie przez często uśmiechającego się profesora Zbigniewa Rybickiego, jest także uśmiechem skierowanym do czytających. Jest to piękny uśmiech Renesansu w jego wartości nieprzemijającej.

..............................................................................................................................................................

*Leon Drobnik

Klinika Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Leczenia Bólu,
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań
e-mail:anestsk2@ump.edu.pl